# Artikel - Integrale SGLVG-zorg is waar bejegening, behandeling en beveiliging samenkomen

Mensen met een licht verstandelijke beperking (LVB) die tegelijkertijd kampen met complexe psychiatrische stoornissen en ernstige gedragsproblemen, vallen in het reguliere zorgstelsel vaak tussen wal en schip. Reguliere instanties binnen de geestelijke gezondheidszorg (GGZ), de verstandelijk gehandicaptenzorg (VG) of de forensische zorg zijn afzonderlijk vaak onvoldoende toegerust voor deze problematiek. In een moeilijke fase in iemands leven, is tijdelijke ambulante of klinische behandeling bij De Borg mogelijk. De vier behandelcentra van De Borg bieden hierin een unieke, gecoördineerde oplossing via hun klinische en ambulante zorgprogramma’s.

Het unieke van het SGLVG-zorgprogramma

Lees hier ons artikel over de SGLVG-doelgroep. De reguliere zorgsectoren lopen elk tegen hun eigen grenzen aan bij deze doelgroep:

• De GGZ richt zich primair op de psychiatrische stoornis, maar hanteert zelden het benodigde ontwikkelingsgerichte perspectief voor mensen met een verstandelijke beperking.
• De VG-zorg kijkt gedragswetenschappelijk naar de beperking, maar mist de specifieke combinatie van psychiatrische specialisaties in een multidisciplinair team om zware stoornissen te behandelen.
• De forensische zorg focust sterk op het verkleinen van het recidiverisico en delictgedrag, waarbij de samenhang met en gevolgen van de verstandelijke beperking vaak onderbelicht blijven.

De Borg-instellingen integreren de kennis uit al deze sectoren om probleemgedrag te voorkomen en de cliënten te laten functioneren binnen de grenzen van de wet en de samenleving. Behandeling richt zich niet primair op stoornissen en symptomen, maar op gedragsproblematiek die zowel met stoornissen als (de gevolgen van) een verstandelijke beperking kan samenhangen. Behandeling richt zich altijd op het voorkomen of verminderen van probleemgedrag, zowel in de forensische als niet-forensische context. Daarnaast heeft behandeling als doel dat cliënten weer grip krijgen op hun leven. De Borg -instellingen kijken holistisch naar de cliënt en stemmen de zorg af op het snijvlak van drie kernelementen, de zogeheten drie 'B's':

Bejegenen

Bejegening draait om de manier waarop hulpverleners met de cliënt omgaan. Cliënten hebben door hun LVB vaak een sociaal-emotionele ontwikkelingsleeftijd die ver achterloopt op hun kalenderleeftijd. De bejegening binnen Borg-instellingen biedt een oordeelvrije, veilige omgeving met een duidelijke structuur. Hulpverleners sluiten aan bij onderliggende behoeften van cliënten, afgestemd op het sociaal-emotionele ontwikkelingsniveau.

Behandelen

Waar de reguliere GGZ de stoornis centraal stelt, hanteert De Borg een ontwikkelingsgerichte (orthopedagogische) benadering. Gedragsproblemen worden niet enkel als symptoom gezien, maar als het resultaat van biologische, psychische en sociale factoren in de levensloop van de cliënt in combinatie met onvervulde en dus gefrustreerde behoeften van de cliënt. De behandeling brengt de draagkracht en draaglast weer in balans via een combinatie van gedragswetenschappelijke en psychiatrische interventies die elkaar versterken.

Beveiligen / beschermen

Binnen de SGLVG-zorg wordt bij voorkeur gesproken over 'beschermen' in plaats van beveiligen, omdat het ook gaat om cliënten die zichzelf beschadigen. Het doel is het doorlopend inschatten en managen van veiligheidsrisico's voor de cliënt, de medewerkers en de maatschappij. Dit risicomanagement is volledig geïntegreerd in de behandeling.

Het onderscheid: klinische versus ambulante zorg

De Borg biedt twee zorgstromen aan: klinische en ambulante zorg. Hoewel de kernelementen in beide stromen centraal staan, verschilt de intensiteit en de context van de geboden veiligheid en ondersteuning wezenlijk.

Klinische SGLVG-behandeling: stabilisatie en relationele veiligheid

Klinische behandeling is noodzakelijk voor cliënten die dermate ernstig ontregeld zijn, dat ambulante zorg (nog) niet verantwoord is.

• Leef- en leerklimaat: De cliënt woont, werkt en besteedt zijn vrije tijd tijdelijk in en rondom de behandelkliniek. Het alledaagse leven in de kliniek fungeert als een veilige oefenomgeving. Gespecialiseerde begeleiders bieden hier 24-uursnabijheid.
• Fasering in beveiliging: De behandeling start bij cliënten met een hoog risico vaak op een gesloten afdeling binnen de beveiligde ring van de instelling. Bij vooruitgang en afname van risicofactoren stroomt de cliënt stapsgewijs door naar besloten, open en resocialisatie-afdelingen met steeds meer bewegingsvrijheid.
• Intensieve controle: In de klinische setting kan de veiligheid procedureel en materieel zwaar worden ondersteund. Dit omvat onder andere kamercontroles, urinecontroles of strikte bezoekregelingen. Dit dient als noodzakelijk vangnet zolang de interne gedragsregulatie ontbreekt.

Ambulante SGLVG-behandeling: trainen in de eigen woonomgeving

De ambulante zorg is bedoeld voor cliënten die stabiel genoeg zijn om, met de juiste professionele en persoonlijke steun, zelfstandig, in een 24-uurs instelling of begeleid in de maatschappij te wonen.

• Integratie in het alledaagse leven: De behandeling grijpt direct in op de eigen context van de cliënt. Het grote voordeel hiervan is dat vaardigheden niet in een kunstmatige setting worden aangeleerd, maar direct thuis worden geoefend.
• Flexibele behandelvormen: Ambulante zorg kent verschillende verschijningsvormen. Het kan gaan om individuele sessies in de woning van de cliënt, deeltijdbehandeling in groepsverband op een behandellocatie, of intensieve, omgevingsgerichte zorg via gespecialiseerde outreachende teams die cliënten in de regio opzoeken.
• Samenwerking met het netwerk: Omdat de SGLVG-behandelaars ambulant niet 24 uur per dag aanwezig zijn, leunt deze tak zwaar op de actieve samenwerking met lokale ketenpartners, zoals ambulant woonbegeleiders, begeleiders in een VG-instelling, buurtteams en familie. Zij helpen de cliënt bijvoorbeeld bij het nakomen van afspraken.
• Beperktere dwangmaatregelen: De juridische mogelijkheden om in een ambulante setting verplichte zorg op te leggen zijn inherent beperkter dan in een kliniek. Bescherming en risicomanagement krijgen hier vooral vorm door forensische voorwaarden of het toedienen van dwangmedicatie.

Het verloop van het behandeltraject

Een SGLVG-behandeling is altijd maatwerk, tijdelijk van aard, en duurt gemiddeld 18 maanden. Indien nodig, is er de mogelijkheid tot verlenging van de behandeling. Het traject verloopt via een individueel bepaalde fasering:

1. Intake en diagnostiek: Het traject start met brede, integratieve diagnostiek. Omdat klassieke testdiagnostiek bij deze doelgroep vaak tekortschiet door beperkte zelfreflectie of verbale barrières, passen we procesdiagnostiek toe. Dit is een continu proces waarbij het gedrag van de cliënt doorlopend multidisciplinair geanalyseerd en gekoppeld wordt aan haar of zijn levensloop.
2. Behandelfase: Er wordt gewerkt met concrete subdoelen volgens het principe van de ‘zone van naaste ontwikkeling’. De stappen worden klein gehouden om succeservaringen te garanderen en nieuwe faalervaringen te voorkomen. Afhankelijk van de stabiliteit start deze fase klinisch of direct ambulant.
3. Afsluiting en overdracht: Zodra de behandeldoelen voldoende zijn behaald, de veiligheidsrisico’s tot aanvaardbare proporties zijn gereduceerd en het steunnetwerk van de cliënt voldoende is toegerust, stopt de intensieve SGLVG-zorg. De cliënt wordt warm overgedragen aan zijn reguliere begeleiding/behandelaren of vervolghulp.

Beschikbare Behandelinterventies

Binnen een hecht multidisciplinair team van De Borg (bestaande uit psychiaters, artsen VG, klinisch (neuro) psychologen, gedragsdeskundigen, vaktherapeuten en gespecialiseerde begeleiders/sociotherpeuten) worden diverse interventies gecombineerd:

• Psychotherapie in individuele en groepsvorm: Structuur en ondersteuning in gespreksvorm waarin cliënten via technieken zoals motiverende gespreksvoering adviezen voor het dagelijks leven oefenen. Daarnaast is er sprake van mediatieve behandeling via het afdelingsteam.
• Psychiatrische en farmacotherapeutische behandeling: Diagnosestelling en nauwkeurige controle op medicijngebruik. Vaak is er sprake van te veel medicatie. De Borg richt zich specifiek op het verantwoord evalueren en afbouwen hiervan.
• Vaktherapie: Psychomotorische therapie, dramatherapie, muziektherapie of creatieve therapie. Voor cliënten met beperkte talige of abstracte vermogens is deze ervaringsgerichte manier van 'doen in plaats van praten' belangrijk om gedragsverandering teweeg te brengen.
• Systeeminterventies: Interventies gericht op de omgeving (familie, woonbegeleiders). Zij krijgen psycho-educatie, zodat zij patronen kunnen doorbreken en de cliënt kunnen helpen om aangeleerde vaardigheden in het dagelijks leven vast te houden.
• Arbeids- en vrijetijdstraining: Trainingen gericht op een zinvolle daginvulling om verveling en risicovol gedrag tegen te gaan, variërend van sociale vaardigheden op de werkvloer tot het leren omgaan met feedback of verlies bij sport en hobby's.
• Specifieke Borg-behandelmodules: Door De Borg zelf ontwikkelde, wetenschappelijk getoetste leer- en behandelmodules, die zowel klinisch als ambulant worden ingezet, zoals 'Grip op Agressie' (GoA), de psycho-educatiemodule 'Weet wat je kan', de behandelmodule middelengebruik en de training sociale vaardigheden. Kijk hier voor ons aanbod op de website.

Tot slot

We zijn een lerend netwerk en werken samen aan de kwaliteit van zorg. Kennisdeling is voor ons als expertisecentrum een van onze speerpunten. De kennis die we ontwikkelen delen we met medewerkers van Borg-instellingen en ketenpartners via onze website. 

Zorgprogramma Klinische SGLVG-behandeling

Zorgprogramma Ambulante SGLVG-behandeling