# Artikel - Leren en ontwikkelen

De wil om continue te verbeteren, is ingebakken binnen organisaties. Permanente educatie maakt steeds vaker onderdeel uit van functieontwikkeling. De gezondheidszorg is hierop geen uitzondering. Nieuwe ontwikkelingen, onderzoeksresultaten of terugkerende situaties kunnen behoeften oproepen om te leren hoe het anders kan. Leren en ontwikkelen draagt bij aan de kwaliteit van de professional en aan de kwaliteit van de zorg van de cliënt. Van oudsher betekende leren vooral kennisoverdracht. Een extra cursus is nog steeds de geijkte reactie op een ontwikkelvraag of als reflex op een incident. Is uitbreiding van het opleidingsaanbod dan de oplossing? Welk vraagstuk willen we met een opleiding oplossen? Waar draait de ontwikkeling daadwerkelijk om? Helpt extra kennis alleen bij het oplossen van de vaak complexe vraagstukken? Of is er een andere behoefte en hoe is die behoefte dan in te vullen? Dit zijn belangrijke vragen om te stellen, voordat een oplossing wordt geboden.

Verbinding van theorie en praktijk

In de zorg voor mensen met een licht verstandelijke beperking en complexe gedrags- of psychiatrische problematiek (LVB+/SGLVG) zien we dagelijks dat professionals kennis overal vandaan kunnen halen (internet, AI, etc.). Het is moeilijk om deze kennis toe te passen in complexe en spannende situaties. De meerwaarde van de opgedane kennis en daarmee ook de daadwerkelijke uitdaging van verbetering in het handelen van de zorgprofessional zit juist in het moment van en de reflectie op het handelen. Wat heb ik gedaan en was het effectief?

Enkele overwegingen:

·       Ook al is de theoretisch beste aanpak helder, hoe handelt de professional daadwerkelijk als een cliënt onbegrepen gedrag vertoont?

·       Wat als geen enkel protocol bestaat voor de situatie die plaatsvindt?

·       Werken de aangeleerde tips om zeker over te komen, terwijl het hart in de keel klopt?

·       Wat is de beste aanpak bij dilemma’s?

·       Efficiënter communiceren met collega’s die niet op dezelfde tijden werken?

Wat helpt de zorgprofessional echt in zo’n geval? Hoe houdt deze grip op de situatie? Hoe blijft hij zelf weerbaar en gezond?

Visie op leren en ontwikkelen

Veel vraagstukken in de zorg zijn ingewikkeld. Ze raken gedrag, psychiatrie, veiligheid, autonomie en kwaliteit van leven. Professionals hebben behoefte aan verdieping, maar vaak niet aan abstracte taal of theoretische discussies die losstaan van hun dagelijkse werkelijkheid. Effectiever leren ontstaat wanneer professionals met hun eigen praktijkcasussen werken.

De behoefte om anders te kunnen omgaan in situaties en gedrag te sturen, zelf sterker te staan of beter te kunnen samenwerken, is geen pure kennisoverdracht. Dit vereist een andere aanpak dan een e-learning voltooien. Ontwikkeling van vaardigheden komt niet uit een boek, wel door oefenen, reflecteren, experimenteren en zelf te ervaren welke verandering dit oplevert. Dat succes geeft de professional zelfvertrouwen en zorgt voor groei in haar of zijn ontwikkeling. In een veilige en actieve trainingsomgeving ontdekken professionals welke vaardigheden er zijn en welke ze kunnen toepassen. Pas in het dagelijkse werk merken ze wat de impact is – op de cliënt en op henzelf - als ze de vaardigheden goed beheersen en bekwaam handelen. Daar zou meer aandacht naar mogen uitgaan. Het stimuleert om zichzelf verder te ontwikkelen.

Toekomstgericht werkplekleren 

Vaardigheden kennen is niet hetzelfde als ze dagelijks naar volle tevredenheid toepassen. Werken met complexe doelgroepen is vaak meer dan werken vanuit gestandaardiseerde protocollen. Het vraagt maatwerk, professionele afwegingen en specialistische expertise. En de mogelijkheid om juist in het moment snel te kunnen en durven schakelen. Dat betekent dat leren veel dichter tegen de praktijk aan moet worden georganiseerd. Zorgprofessionals gaan dan niet een paar dagdelen per jaar op cursus, maar iemand kijkt en werkt mee op de vloer. Een persoon die deze zorgprofessionals coacht, met wie ze kunnen sparren en ook kunnen reflecteren op een bestaande situatie. Ze ontvangen persoonlijke aandacht, iemand op wie ze kunnen terugvallen, voor, tijdens en na het moment. Met het doel om het de volgende keer beter te doen. Juist daarin ontstaan de leermomenten. Dan draagt leren en ontwikkelen van professionals zichtbaar bij aan de kwaliteit van zorg van de cliënt.

Leren en ontwikkelen in cijfers

Leren en ontwikkelen zichtbaar maken voor stakeholders is makkelijker wanneer alle medewerkers een verplichte training moeten volgen met een certificaat als bewijs. Een verbetering van de handelingsvaardigheden van een professional, is moeilijker te bewijzen in cijfers. Hoe wordt zelfvertrouwen gemeten of welke cijfers betekenen een hecht en goed werkend team? Toch is die positieve ontwikkeling terug te lezen, bijvoorbeeld in de afname van het aantal medicijnfouten of verzuim en de stijging in medewerkerstevredenheid. Een optie is om professionals in jaargesprekken meer te bevragen op hun behoeften en actief mee te denken hoe ze tot de gewenste verandering kunnen komen.

Belangrijk bij leren en ontwikkelen is: neem de dagelijkse praktijk als uitgangspunt, inventariseer wat de werkelijke behoeften zijn en bied hiervoor een passende training of coaching aan, het liefst op de werkvloer dichtbij de professional. Niet elke ontwikkelvraag vraagt om een leeroplossing. In de SGLVG-zorg binnen Borg-instellingen kijken we holistisch naar de cliënt en zijn de intervisiegesprekken binnen multidisciplinaire teams waarin casuïstiek, expertise delen en leren van elkaar voorop staan, onmisbaar. Juist vanwege de complexiteit van deze zorg op maat en het risico wat hiermee gepaard gaat.

Investeer in de vaardigheden van professionals, zorg voor aandacht op maat en blijf ontwikkeling stimuleren. Zodra professionals ervaren wat de aangeleerde vaardigheden opleveren, wakkert dat de motivatie om te leren alleen maar meer aan.

Lees meer over onze activiteiten op de website of volg ons op LinkedIn.